قرآن عقده روحى را كه ميان فرد و حقيقت حائل مىشود « هوا » مىنامد و در حالى كه آن را محكوم مىكند مىفرمايد : ( فَإِن لَّمْ يَسْتَجِيبُوا لَكَ فَاعْلَمْ أَنَّمَا يَتَّبِعُونَ أَهْوَاءَهُمْ وَمَنْ أَضَلُّ مِمَّنِ اتَّبَعَ هَوَاهُ بِغَيْرِ هُدىً مِنَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ ) « 1 » . « پس اگر اجابتت نكردند بدان كه از پى هواى نفس خويش مىروند و كيست گمراهتر از آن كس كه بى آن كه راهنمايى از خدا خواهد از پى هواى نفس خويش رود ؟ زيرا خدا مردم ستمكار را هدايت نمىكند » . ( وَمِنْهُم مَن يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ حَتَّى إِذَا خَرَجُوا مِنْ عِندِكَ قَالُوا لِلَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مَاذَا قَالَ آنِفاً أُولئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَاتَّبَعُوا أَهْوَاءَهُمْ ) « 2 » . « بعضى به تو گوش مىدهند تا آن گاه كه از نزد تو بيرون روند از دانشمندان مىپرسند : اين چه سخنانى بود كه مىگفت ؟ خدا بر دلهايشان مهر نهاده است و از پى هواهاى خود رفته‌اند . » در آيه نخست قرآن تنها دليل پذيرفته نشدن دعوت پيامبر صلى الله عليه و آله از سوى كفّار را آن مىداند كه ايشان از هواهاى خود پيروى مىكنند و همين عُقده « هوا » است كه تنها مانع ميان آنها و ايمان است و آنها همچون ستمگرانى بر خويشتن هستند كه از هدايت محروم‌اند و بدين ترتيب در مىيابيم كه « اراده بشر » در عملكرد او دخالت دارد ، زيرا ستم ، يك عمل است و عمل با خواست آزادانه در ارتباط مىباشد .

--> ( 1 ) - سورهء قصص ، آيهء 50 . ( 2 ) - سورهء محمّد صلى الله عليه و آله ، آيهء 16 .